Generiek Kompas voor Stichting Hart voor Zorg en Welzijn

Het Generiek Kompas voor Stichting Hart voor Zorg en Welzijn in Maastricht

Generiek Kompas “Samen werken aan kwaliteit van bestaan”

Voorwoord:
In een samenleving die vergrijst, waar zorgvragen toenemen en de druk op professionals alsmaar
groter wordt, is een goede samenwerking onmisbaar.
Waar zelfregie in de hulpverlening vroeger minder vanzelfsprekend was, is dit nu gelukkig een
vast onderdeel van het gesprek met cliënten en hun netwerk.
Inzichten en invloeden vanuit de wetenschap ontwikkelen zich continu en dragen bij aan
vernieuwing binnen de zorg.
In een zorglandschap dat zo divers en dynamisch is, volstaan strikte kaders niet meer.
Het systeem zou uit deze voegen barsten; met alle gevolgen van dien.
Wat nodig is gebleken, is een kompas. Een duidelijke richtingaanwijzer, met belangrijke
piketpaaltjes en zowel persoonlijke als professionele vrijheid om de eigen weg te bewandelen.
Generiek Kompas:
De opname van het Generiek Kompas in het Zorginstituut Nederland sinds juli 2024, was
behalve het langverwachte kompas, ook een fijne spiegel voor de stichting.
We konden hier de mooie en iets minder mooie kanten van onszelf in bekijken.
De slotsom? Hart voor Zorg en Welzijn bleek in veel opzichten al te werken volgens principes die
nu landelijk worden gedragen. De bewuste keuze om de naam: “Hart voor zorg en welzijn” als
stichtingsnaam te gebruiken, spreekt voor zich.
Waar we dus enorm trots op zijn, is dat we in 2015 onze tijd eigenlijk al ver vooruit waren. Wij
vonden op basis van onze ervaringen dat zorg dichterbij, informeler en een meer integraal
karakter moest hebben.
Dat is, onder anderen, de reden geweest om Hart voor Zorg en Welzijn het levenslicht te laten
zien. Het geeft dan ook enorme voldoening en energie om te zien dat deze visie landelijk wordt
uitgedragen in het Generiek Kompas “Samenwerken aan kwaliteit van bestaan”.
Waar iedereen, en met name de laatste jaren noodgedwongen door COVID, zich op de primaire
en essentiële zorg heeft gericht, wordt het langzaamaan tijd dat we bewuster naar het welzijn
gaan kijken. Kwaliteit van leven is niet alleen waardevol, maar in onze ogen een essentieel
onderdeel van goede zorg. Het verlengt het leven aanzienlijk als je iets hebt dat de moeite waard
is, zingeving, iets om voor op te staan en voor te leven.
Het zit niet alleen in onze naam maar ook in ons DNA om hier aandacht aan te besteden.
Zo gingen wij bijvoorbeeld een samenwerking aan met Thermae 2000. Een gespecialiseerd
wellnesscentrum waar we de unieke mogelijkheid creëerden zodat onze zorgvragers de
mogelijkheid hadden om fysiotherapie in het warme, heilzame water te krijgen.

De toenemende complexiteit in de zorg is het laatste decennium onderwerp van gesprek.
Het Generiek Kompas uit zijn zorgen over de toenemende multimorbiditeit, zowel in termen van
zorgvragers als van het zorgpersoneel dat hiermee moet omgaan. Door het inzetten van
opleidingen en cursussen voor haar medewerkers, te beschikken over een eigen ouderenarts en
het hebben van korte lijnen met externen te hebben, laat Hart voor Zorg en Welzijn zien dat ze
zich hier terdege van bewust zijn. Dit ondersteund en breidt in onze ogen de veerkracht van
zowel haar zorgvragers als haar medewerkers uit.
Om de kwaliteit van onze zorg inzichtelijk en toetsbaar te houden, laten wij ons periodiek
auditen door Prezocare, een onafhankelijk kwaliteitsbureau. Hierbij worden medewerkers,
zorgvragers, externe betrokkenen én de organisatie als geheel meegenomen in de beoordeling.
Op deze manier maken we zichtbaar waar we voor staan en waar we dagelijks aan werken.
Wanneer er verbeterpunten zijn, worden deze helder benoemd, zodat we hier gericht mee aan de
slag kunnen.
De stichting Hart voor Zorg en Welzijn zal blijven doen waar zij goed in is: dichtbij zorg verlenen
met oog voor de mens, de omgeving en in nauwe samenwerking. Niet alleen voor haar
zorgvragers, maar ook voor haar medewerkers.
Want zonder hen kunnen wij niet doen waar wij voor staan: het leveren van goede zorg aan
zorgvragers en hun netwerk. Samen met elkaar, voor elkaar.
Hierbij hanteren wij de volgende grondhouding:
Als professional gaan wij open met u in gesprek om te begrijpen wie u bent, waar u waarde aan
hecht en waar uw zorgvraag en behoeften liggen.
Samen stellen we een plan op dat aansluit bij uw wensen en mogelijkheden.
We zijn hierin eerlijk over wat wel en niet kan en werken samen met u en uw naasten om uw
wensen zo goed mogelijk te realiseren.
Alleen op deze manier kunnen we samen tot passende en goede zorg komen.
De visie van Hart voor Zorg en Welzijn is daarom als volgt:
In een maatschappij die steeds sneller verandert, vinden wij het belangrijk dat u zo lang mogelijk
zelfstandig kunt blijven in uw eigen omgeving. Met mensen om u heen die ertoe doen en met
activiteiten die bijdragen aan uw kwaliteit van leven.
Wij ondersteunen waar nodig en zorgen dat de randvoorwaarden goed geregeld zijn.
Samen met elkaar, voor elkaar.

Onze missie; samen werken aan úw welzijn
Stichting Hart voor Zorg en Welzijn nam het al in 2015 op in haar naam en daarmee haar
fundament; welzijn is van groot belang.
In het generiek kompas wordt dit kwaliteit van bestaan genoemd.
De afgelopen 5 jaar is de samenleving door de wereldwijde coronapandemie en geopolitieke
spanningen in een stroomversnelling gekomen. Sinds 2020 werden we als het ware op pauze
gezet, om vervolgens terecht te komen in een wereld die sneller, e[iciënter en complexer is dan
ooit.
Mede door de vergrijzing is er een steeds grotere groep die hier steeds moeilijker mee uit de
voeten kan.
Dit heeft ook binnen onze stichting diepe sporen nagelaten. Vanuit het grote hart voor zorg zagen
wij ons genoodzaakt om aan een vraag te voldoen waarvoor het aanbod wellicht te min was.
Het gevolg? Een enorme groei aan personeel en cliënten. Dit heeft de bestuurster mw. Berkvens
dan ook de nodige slapeloze nachten gekost tot op een dag het kwartje viel; het roer móét om,
willen wij de kwaliteit blijven leveren waar ons bestaansrecht op rust.
Concreet betekende dit dat zowel het personeels- als cliëntenbestand is teruggebracht, onder
andere door tijdelijke opnamestops om zo de kwaliteit van zorg te kunnen blijven waarborgen.
Dit was een intensief en soms pijnlijk proces, maar een keuze waar we vandaag de dag trots op
zijn.
Inherent hieraan is onze zienswijze gaandeweg bijgesteld; zorgen voor naar zorgen dát.
We zorgen, begeleiden, ondersteunen, verzorgen en helpen waar dat nodig en vereist is.
Tegelijkertijd werken we aan het uitbreiden of stabiliseren van de zelfredzaamheid.
Van aangemelde cliënt tot mantelzorger.
Waar dit niet kan, doen we er alles aan om achteruitgang te vertragen.
Tot slot willen we de integratie van de “bouwstenen” nader toelichten met voorbeelden. In het
generiek kompas heeft men het over een vijftal bouwstenen.
Behalve zelfsprekend, zijn ze ontzettend belangrijk om continu op het netvlies te hebben.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden lichten wij elke bouwsteen toe.
Zo krijgt u niet alleen een goed beeld van wat wij voor u kunnen betekenen, zo kunt u ons ook
houden aan onze eigen maatstaf.
nb. Alle genoemde namen zijn verzonnen. De casussen zijn waarheidsgetrouw.
Bouwsteen 1: Het kennen van wensen en behoeften:
Goede zorg begint om de ander te leren kennen.
Weten wat er voor de ander toe doet en deed.
We gaan op een open manier met u in gesprek over wat erop dit moment in uw leven speelt, wat
u graag nog wilt en wat u nodig heeft. En, natuurlijk, hoe we daarin een rol kunnen spelen, de
zorgen die er zijn en met wie u die deelt.
We kunnen, indien gewenst en van toepassing, hierbij bijvoorbeeld gebruik maken van
gespreksmethodieken, maar het allerbelangrijkste is dat we oprechte aandacht hebben en
aansluiten vanuit menselijkheid.
Voorbeeld uit de praktijk:
Mevrouw Janssen* (82) uit de wijk, Malberg had er steeds meer moeite mee om alleen te zijn na
het overlijden van haar man. In plaats van extra zorg in te zetten, bleek uit het gesprek dat ze
vooral behoefte had aan sociaal contact. Door samen een gezamenlijke kennismaking bij het
buurtcentrum te regelen, werd de drempel voor Mevrouw Janssen lager en gaat ze er nu iedere
week met veel plezier naartoe.
Bouwsteen 2: Het bouwen van netwerken:
Wij zijn samen met mw. Janssen naar het buurtcentrum gegaan om haar sociale netwerk te
verbreden. Van hieruit heeft mevrouw het initiatief genomen om een kaartclubje op te richten.
Samen met een paar ouderen kaarten ze ‘om en om’ bij iemand thuis. Door dit netwerken wordt
de zelfregie vergroot, neemt de sociale cohesie maar ook het gevoel van veiligheid toe.
Men let samen op elkaar.
We geloven in sterke en sociale netwerken rondom de mens. Mantelzorgers, naasten, buren,
vrijwilligers, professionals; allen zijn ze van onschatbare waarde.
Dit kan zowel positief als negatief worden ervaren.
We brengen samen met de betrokkene het netwerk in kaart met instrumenten als de
‘Netwerkcirkel’.
Samen met partners als: buurtcentrum de Luibe, Talent, Sevagram en Envida bouwen en
ondersteunen we veerkrachtige wijken en netwerken.
Voorbeeld uit de praktijk:
Dhr. Peters (67), uit Maastricht- West, heeft een halfzijdige verlamming door een CVA. Ook heeft
meneer ASS (autisme spectrum stoornis). Waar al een kwetsbaarheid op dit gebied lag, zorgde
het cardiovasculaire arrest er uiteindelijk voor dat dhr. in een sociaal isolement terecht kwam.
De wijkverpleegkundige schakelde, met medeweten en goedkeuring van meneer, het sociaal
team in. Na enige overreding deed meneer binnen een maand mee aan een
buurtmoestuinproject. Hierdoor vond hij zichzelf, herkreeg hij een gevoel van thuis, maakte
nieuwe vrienden en hervond een lang vervlogen passie. Het gevoel van welzijn, het hebben van
een reden om op te staan en zich ergens toe te zetten verbeterde aanzienlijk.
De appelmoes en aardbeiencompote deelt hij nu graag met zijn nieuwe buurman.

Bouwsteen 3: Het werk organiseren:
De organisatie van onze werkzaamheden moet aansluiten op de leefwereld van “onze” mensen.
Waar we het over mensen hebben, bedoelen we niet alleen de zorgvrager/diens netwerk maar
ook onze eigen medewerkers. Ook deze kunnen namelijk mantelzorger zijn.
Omdat we elkaar goed kennen en open met elkaar in gesprek staan en blijven hebben we een
reëel zicht op de draagkracht/draaglast verhouding.
Wanneer wij vrezen dat deze verhouding scheef begint te liggen en overbelasting op de loer ligt,
gaan we preventief in gesprek om te toetsen of dit ook voor de ander ook zo is/voelt. Mocht dit zo
blijken, kan er een hoop maar moet er gelukkig niets.
We ontwikkelen teams met een mix van deskundigheden: verzorgenden, sociaal werkers,
casemanagers dementie, wijkverpleegkundigen, ervaringsdeskundigen en hebben zelfs een
eigen ouderenarts tot onze beschikking. De laatste gaat bij de zorgvragers op huisbezoek en
geeft trainingen aan de medewerkers.
Maandelijks vindt er overleg met de ouderenarts plaats, zo zorgen wij ervoor dat de betrokkenen
allemaal op de hoogte zijn zodat we tijdig kunnen inspelen op veranderingen in de situatie van
een cliënt. Zeggenschap en werkplezier zijn leidende principes in onze organisatiecultuur.
Voorbeeld uit de praktijk:
Doordat wij als organisatie ervoor gekozen hebben om alleen nog zorg te bieden aan zorgvragers
die een WLZ- indicatie hebben, hebben wij het afgelopen anderhalf jaar moeten leren
omdenken. Dit betekent dat wij het hele plaatje rondom de zorgvrager in kaart brengen en hierop
onze zorg op aanpassen. Dit is uiteraard een continu proces met wel een duidelijk begin, maar
geen duidelijk einde. Een leven lang leren en aanpassen.
Wij bieden vanuit onze eigen organisatie onder andere, maar niet exclusief;
• Persoonlijke en verpleegtechnische verzorging.
• Hulp bij het huishouden.
• Een zinvolle dag invulling door het aanbieden van (uiterst gezellige!) groepsbegeleiding in
de vorm van dagbesteding.
• Individuele begeleiding.
Zorgvragers worden met een elektrische bus opgehaald die van alle gemakken is voorzien.
Met deze bus kunnen mensen worden vervoerd naar bijvoorbeeld de dagbesteding, het
ziekenhuis/afspraken elders of naar één van onze wekelijkse uitstapjes.
Bouwsteen 4: Leren en ontwikkelen:
Leren is een continu en levenslang proces – van en met elkaar. We organiseren gezamenlijke
leer- en reflectiebijeenkomsten. Hier zijn ook mantelzorgers en vrijwilligers welkom.
Vanuit deze samenwerking verbinden we de praktijk met het beleid en onderzoek.
Zo is er minder afstand tussen “de schrijftafel”, “de werkvloer” en “de zorgvragers”.
Hier profiteren we allemaal van.
Zoals benoemd heeft de stichting een eigen ouderenarts die allerhande trainingen verzorgt met
uiteenlopende thema’s zoals “hoe om te gaan met cliënten die niet willen worden gedoucht”,
“dieper inzicht in de verschillende stadia van dementie”, “verborgen weerstand”, “behoud van
vaardigheden” of “van extrinsieke naar intrinsieke motivatie”.

Voorbeeld uit de praktijk 1:
In een multidisciplinair leertraject over palliatieve zorg werkten zorgverleners uit Maastricht
samen met ervaringsdeskundigen. Dit leidde tot betere afstemming en meer bewustwording
rondom bijvoorbeeld culturele diversiteit in deze laatste levensfase. Door de bewustwording op
dit thema kunnen medewerkers veel beter aansluiten bij de achtergrond en wensen van de
zorgvrager. Zeker in deze laatste fase van het leven is kwaliteit van leven uiterst belangrijk.
Het begrijpen en verbinden maakt dat deze toeneemt.
Bouwsteen 5: Inzicht in kwaliteit:
Goede zorg maken we inzichtelijk. Iedere organisatie stelt jaarlijks een kwaliteitsbeeld op waarin
successen, dilemma’s en leerpunten zichtbaar worden. Dit beeld wordt gedeeld met cliënten,
mantelzorgers, medewerkers en ketenpartners.
We gebruiken bestaande meetinstrumenten zoals de PREM en aanvullende storytellingmethoden
om verhalen op te halen.

Voorbeeld uit de praktijk 2:
In 2024 gebruikte Stichting Hart voor Zorg en Welzijn interviews met cliënten, vrijwilligers en
medewerkers om naast cijfers ook kwalitatieve inzichten te presenteren in het kwaliteitsbeeld.
Eén thema was: ‘Wat betekent een goed gesprek voor u?’
De resultaten vormden de grondslag en gaven input voor scholing en teamontwikkeling.
Doorontwikkelagenda en vervolg; de toekomst:
Met dit kompas geven wij richting aan de ontwikkeling van zorg, zowel landelijk als lokaal in
Maastricht. We gaan in lijn met generiek kompas verder met:
Ontwikkelen van een waaier van gespreks- en reflectie-instrumenten
Versterken van wijknetwerken en interprofessionele samenwerking
Structureel betrekken van inwoners en mantelzorgers bij beleid
Jaarlijkse opstelling van een regionaal kwaliteitsbeeld
Uitwisseling van praktijkvoorbeelden binnen de regio (via bijeenkomsten en een digitaal
leerplatform)
Toetsen hoe en welke technologie het best bij de stichting en haar doelgroep past
Verdieping op thema’s als palliatieve zorg, eenzaamheid, mantelzorgondersteuning en
cultuurgevoelig werken
Samen bouwen we aan een toekomst waarin mensen zichzelf kunnen blijven, zich gesteund
voelen en waarin welzijn centraal staat.
Voor deze generatie ouderen én de volgende. Laten we samen het verschil maken in kwaliteit van
leven, voor zowel hulpvrager, mantelzorger als professional!
Dát is waar Hart voor Zorg en Welzijn voor gaat en staat.
Samen met elkaar, voor elkaar.